ตามรอยพระเจ้าตากสิน

ตามรอยการเดินทัพของพระเจ้าตาก

จากการตีฝ่าวงล้อมพม่าที่วัดพิชัย ไปรวบรวมกำลังที่ระยองและจันทบุรี ยกทัพเรือกลับมากู้กรุงที่ค่ายโพธิ์สามต้น จนถึงศึกรวมแผ่นดินตลอด 15 ปีของกรุงธนบุรี บนแผนที่นี้เราวาดเส้นทางทัพสำคัญ 11 ครั้ง พร้อมเล่าว่าพงศาวดารบันทึกไว้อย่างไร และจุดไหนที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่างกัน

• 1
  ตีฝ่าวงล้อมพม่า จากวัดพิชัยถึงระยอง

  มกราคม 2310
• 2
  ตีเมืองจันทบุรี: ทุบหม้อข้าว

  พฤษภาคม–มิถุนายน 2310
• 3
  ยกทัพเรือกู้กรุง: ธนบุรีและค่ายโพธิ์สามต้น

  กันยายน–พฤศจิกายน 2310
• 4
  ศึกพิษณุโลก: ถูกปืนที่เกยไชย

  พ.ศ. 2311

ดูเส้นทางทั้ง 11 ครั้ง

เริ่มจากพระราชประวัติ

สถานที่เกี่ยวกับพระเจ้าตาก

ดาว ★ คือสถานที่ที่ผูกกับพระราชประวัติ แต่ละหน้ามีเรื่องราวครบทั้ง 5 สมัย

วัดวัดเชิงท่า★วัดที่เล่ากันว่าเด็กชายสินเรียนหนังสือกับพระอาจารย์ทองดี ก่อนเติบโตเป็นพระยาตากวังพระราชวังหลวง★ที่ที่นายสินถวายตัวเป็นมหาดเล็ก และที่ที่พงศาวดารบางฉบับว่าพระเจ้าตากมาประทับแรมหลังกู้กรุงวัดวัดภูเขาทอง★ทุ่งที่พระยาตากออกรบทัพพม่าตั้งแต่ต้นศึก และต่อมาเป็นที่ตั้งค่ายแม่ทัพพม่าวัดวัดใหญ่ชัยมงคล★ที่ตั้งกองเรือของพระยาตากกับพระยาเพชรบุรีในช่วงน้ำหลากปลาย พ.ศ. 2309วัดวัดสังฆาวาส★สมรภูมิทางเรือที่พระยาเพชรบุรีเสียชีวิต ศึกที่ทำให้พระยาตากเปลี่ยนใจเรื่องการรักษาพระนครวัดวัดพิชัยสงคราม★ค่ายสุดท้ายของพระยาตากในกรุงศรีอยุธยา จุดเริ่มตีฝ่าวงล้อมพม่าเมื่อ 3 มกราคม 2310ชุมชนบ้านข้าวเม่า★คืนแรกหลังตีฝ่าวงล้อม ที่พระยาตากมองเห็นไฟไหม้ในพระนครป้อม/ค่ายค่ายโพธิ์สามต้น★ค่ายใหญ่ของพม่าทางเหนือของพระนคร ที่พระเจ้าตากตีคืนได้ในปลายเดือนตุลาคม 2310

ประวัติอยุธยาตอนปลายถึงกรุงธนบุรี

อ่านภาพรวม แล้วเลือกอ่านทีละช่วงเวลา ตั้งแต่ราชวงศ์บ้านพลูหลวง สงครามเสียกรุง ก๊กต่างๆ หลังกรุงแตก จนถึงกรุงธนบุรี

พงศาวดารว่าอย่างไร

เหตุการณ์เดียวกัน พงศาวดารแต่ละฉบับเล่าไม่เหมือนกัน เราวางให้อ่านเทียบกันทีละเหตุการณ์ พร้อมลิงก์ไปอ่านต้นฉบับ

พงศาวดารคืออะไร มีฉบับไหนบ้าง →

เที่ยว-กิน ตามรอยพระเจ้าตาก

จุดสำคัญอื่นในศึกเสียกรุง

ป้อม/ค่ายป้อมมหาชัย หัวรอมุมกำแพงที่ทัพพม่าขุดอุโมงค์สุมไฟจนพังลงในคืนกรุงแตก 7 เมษายน 2310วัดวัดแม่นางปลื้มฝั่งตรงข้ามป้อมมหาชัยที่ทัพพม่าตั้งค่ายตีกรุง เหลือเป็นโคกพม่าในย่านวัดวัดวัดหน้าพระเมรุวัดที่ทัพพม่าใช้ตั้งทัพยิงเข้าพระราชวัง จึงรอดจากไฟในคืนกรุงแตกวัดวัดพระศรีสรรเพชญ์วัดในเขตพระราชวังที่พระศรีสรรเพชญ์หุ้มทองคำ ถูกเผาและลอกทองในคืนกรุงแตกวัดวัดมหาธาตุวัดสำคัญกลางเกาะเมืองที่ถูกเผาและพระพุทธรูปถูกตัดเศียรเมื่อกรุงแตกป้อม/ค่ายป้อมเพชรป้อมปากน้ำมุมตะวันออกเฉียงใต้ ฝั่งที่กองเรือจีนอาสาถูกโซ่เหล็กพม่าขังไว้วัดวัดพนัญเชิงวัดของชุมชนจีนริมแม่น้ำ ใกล้ค่ายชาวจีนอาสาที่คลองสวนพลูในศึกเสียกรุงชุมชนหมู่บ้านโปรตุเกสชุมชนชาวโปรตุเกสที่แตกในเดือนมีนาคม 2310 ทหารโปรตุเกสส่วนหนึ่งไปร่วมทัพพระเจ้าตากวัดวัดไชยวัฒนารามวัดริมน้ำฝั่งตะวันตกที่เป็นค่ายรับศึกด้านใต้ ต้านทัพพม่าได้เก้าวันก่อนแตก

เส้นทางชีวิตพระเจ้าตาก บนแผนที่อยุธยา

กดที่เหตุการณ์เพื่อไปยังจุดนั้นบนแผนที่ ปีเป็น พ.ศ. แบบปัจจุบัน (ขึ้นปีใหม่ 1 มกราคม) เอกสารเก่าที่ขึ้นปีใหม่เดือนห้าจะบันทึกเหตุการณ์เดือนมกราคม–มีนาคม 2310 เป็นปี 2309

1. 2277ค.ศ. 1734

   ประสูติในกรุงศรีอยุธยา (17 เมษายน 2277 ตามที่ยึดถือกันทั่วไป) ไม่มีหลักฐานว่าบ้านเกิดอยู่ตรงไหนของพระนคร

   ไม่ทราบตำแหน่งบ้านเกิด
2. ราว 2284ค.ศ. c. 1741

   เริ่มเรียนหนังสือกับพระอาจารย์ทองดีที่วัดโกษาวาส ซึ่งปัจจุบันคือวัดเชิงท่า

   ดู วัดเชิงท่า บนแผนที่
3. ราว 2290sค.ศ. c. 1750s

   ถวายตัวเป็นมหาดเล็กในพระราชวังหลวง ก่อนออกไปรับราชการที่เมืองตากจนได้เป็นพระยาตาก

   ดู พระราชวังหลวง บนแผนที่
4. 2309ค.ศ. 1766

   ปลายเดือนมกราคม พระยาตากกับพระยาเพชรบุรีออกรบทัพพม่าที่ทุ่งวัดภูเขาทองแต่แพ้กลับมา

   ดู วัดภูเขาทอง บนแผนที่
5. 2309ค.ศ. 1766

   ช่วงน้ำหลากเดือนพฤศจิกายน พระยาตากกับพระยาเพชรบุรีคุมกองเรือตั้งอยู่ที่วัดใหญ่ชัยมงคล

   ดู วัดใหญ่ชัยมงคล บนแผนที่
6. 2309ค.ศ. 1766

   ศึกวัดสังฆาวาส ทัพเรือพระยาเพชรบุรีถูกล้อมจนพระยาเพชรบุรีเสียชีวิต พงศาวดารว่ากองของพระยาตากไม่ได้เข้าช่วย

   ดู วัดสังฆาวาส บนแผนที่
7. 2309ค.ศ. 1766

   พระยาตากย้ายไปตั้งค่ายที่วัดพิชัย ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำป่าสัก

   ดู วัดพิชัยสงคราม บนแผนที่
8. 2310ค.ศ. 1767

   3–4 มกราคม ตีฝ่าวงล้อมพม่าออกจากวัดพิชัยไปทางตะวันออก ค่ำวันที่ 4 ที่บ้านข้าวเม่าเห็นไฟไหม้ในพระนคร

   ดู บ้านข้าวเม่า บนแผนที่
9. 2310ค.ศ. 1767

   7 เมษายน ทัพพม่าสุมไฟใต้กำแพงที่ป้อมมหาชัย หัวรอ จนกำแพงพัง กรุงศรีอยุธยาแตก

   ดู ป้อมมหาชัย หัวรอ บนแผนที่
10. 2310ค.ศ. 1767

    25–27 ตุลาคม พระเจ้าตากตีค่ายโพธิ์สามต้นที่สุกี้พระนายกองรักษาอยู่จนได้ชัยชนะ

    ดู ค่ายโพธิ์สามต้น บนแผนที่
11. 2310ค.ศ. 1767

    ปลายเดือนตุลาคม ให้ขุดพระศพพระเจ้าเอกทัศขึ้นมาถวายพระเพลิง และสำรวจพระนครที่ถูกเผา

    ดู พระราชวังหลวง บนแผนที่
12. 2310ค.ศ. 1767

    6 พฤศจิกายน เสด็จออกจากค่ายโพธิ์สามต้นลงไปตั้งกรุงธนบุรี

    กรุงธนบุรี (นอกแผนที่นี้)
13. 2310ค.ศ. 1767

    28 ธันวาคม ปราบดาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ที่กรุงธนบุรี วันนี้จึงเป็นวันสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช

    กรุงธนบุรี (นอกแผนที่นี้)

แผนที่นี้ทำงานอย่างไร