หน้าแรก › สถานที่ › วัดหน้าพระเมรุ
วัดหน้าพระเมรุ อยุธยา วัดที่รอดจากไฟสงครามเสียกรุง
วัดหน้าพระเมรุตั้งอยู่ฝั่งเหนือของคลองเมือง ห่างกำแพงพระราชวังหลวงเพียงราว 378 เมตร ในรุ่นชีวิตของพระเจ้าตากสิน วัดนี้เกี่ยวพันกับศึกพม่าสองครั้ง ครั้งแรกใน พ.ศ. 2303 พระเจ้าอลองพญาตั้งปืนใหญ่หน้าวัดยิงเข้าพระราชวัง และครั้งที่สองในศึกเสียกรุง พ.ศ. 2310 ทัพพม่าใช้บริเวณนี้ตั้งทัพ วัดจึงไม่ถูกเผาเมื่อกรุงแตก วันนี้เป็นวัดสมัยอยุธยาที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งให้คนรุ่นหลังได้เห็น
ที่นี่ในแต่ละสมัย
พ.ศ. 2303 ช่วงที่นายสินรับราชการ ทัพพระเจ้าอลองพญาตั้งทัพหลวงที่ทุ่งหน้าพระเมรุ และตั้งปืนใหญ่หน้าวัดนี้ยิงเข้าพระราชวัง ปืนใหญ่กระบอกหนึ่งระเบิดจนพระเจ้าอลองพญาบาดเจ็บสาหัส ทัพพม่าถอยกลับ และพระองค์สวรรคตระหว่างทางก่อนพ้นเมืองตาก
ศึก พ.ศ. 2309–2310 วัดอยู่ในแนวค่ายพม่าทางเหนือ ห่างกำแพงพระราชวังเพียงคลองกั้น ตามที่เล่าสืบกันมา พม่าใช้บริเวณวัดตั้งทัพและระดมยิงเข้าพระนคร
เมื่อกรุงแตก วัดและวัดใกล้เคียงหลายแห่งในเกาะเมืองถูกเผา แต่วัดหน้าพระเมรุไม่ถูกเผา เพราะเป็นที่ตั้งทัพของฝ่ายที่ชนะ
สมัยกรุงธนบุรี วัดยังคงอยู่ในสภาพดีกว่าวัดส่วนใหญ่ในอยุธยา ต่อมาในรัชกาลที่ 3 มีการบูรณะครั้งใหญ่โดยรักษารูปแบบเดิมไว้มาก
อุโบสถทรงอยุธยายังสมบูรณ์ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปทรงเครื่ององค์ใหญ่ วิหารน้อยมีพระคันธารราฐ พระพุทธรูปศิลาเขียวนั่งห้อยพระบาทศิลปะทวารวดี
ศึกอลองพญา พ.ศ. 2303
เจ็ดปีก่อนเสียกรุง พระเจ้าอลองพญาแห่งราชวงศ์คองบองยกทัพมาล้อมกรุงศรีอยุธยา ทัพหลวงตั้งที่ทุ่งหน้าพระเมรุ และตั้งปืนใหญ่หน้าวัดนี้ยิงเข้าพระราชวัง ปืนกระบอกหนึ่งระเบิดเพราะลูกปืนอุดปากกระบอก พระเจ้าอลองพญาบาดเจ็บสาหัส ทัพพม่าจึงถอยกลับ และพระองค์สวรรคตระหว่างทางก่อนทัพพ้นเมืองตาก ศึกนี้คือศึกที่พระยาตากในเวลาต่อมาน่าจะได้เห็นด้วยตาตัวเองขณะรับราชการ
ชัยชนะครั้งนั้นทำให้ราชสำนักอยุธยามั่นใจในการตั้งรับในพระนคร ซึ่งกลายเป็นยุทธศาสตร์เดียวกับที่ใช้ในศึกครั้งต่อมา แต่ครั้งนั้นทัพพม่าไม่ถอย
ทำไมวัดนี้ไม่ถูกเผา
ในศึก พ.ศ. 2309–2310 วัดหน้าพระเมรุอยู่ในแนวค่ายพม่าทางเหนือของพระนคร ตามที่เล่าสืบกันมา ทัพพม่าใช้บริเวณวัดเป็นที่ตั้งทัพและระดมยิงเข้าพระนคร เมื่อกรุงแตก วัดในเกาะเมืองจำนวนมากถูกเผา แต่วัดที่เป็นที่ตั้งทัพของฝ่ายที่ชนะไม่ถูกเผา วัดหน้าพระเมรุจึงรอดมาได้ แม้จะไม่ใช่วัดเดียวในอยุธยาที่รอดจากไฟ
นักวิชาการบางคนยังชี้ว่าความเสียหายของอยุธยาไม่ได้เกิดจากการเผาของพม่าทั้งหมด การรื้อและขุดหาของมีค่าหลังสงครามก็ทำลายโบราณสถานไปมาก
สิ่งที่ควรดู
อุโบสถเป็นตัวอย่างอาคารหลังคาคลุมสมัยอยุธยาที่สมบูรณ์ ได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ในรัชกาลที่ 3 แต่รักษารูปแบบเดิมไว้มาก หน้าบันไม้แกะสลักปิดทองรูปพระนารายณ์ทรงครุฑ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปทรงเครื่ององค์ใหญ่ที่งดงามที่สุดองค์หนึ่งของสมัยอยุธยาตอนปลาย ส่วนวิหารน้อยมีพระคันธารราฐ พระพุทธรูปศิลาเขียวนั่งห้อยพระบาทศิลปะทวารวดี ซึ่งว่ากันว่านำมาจากวัดมหาธาตุ
วัดหน้าพระเมรุในเรื่องของพระเจ้าตาก
พระเจ้าตากเกิดและเติบโตในพระนครที่มีวัดแบบนี้อยู่ทุกย่าน แต่หลังกรุงแตก วัดส่วนใหญ่เหลือเพียงซาก วัดหน้าพระเมรุจึงเป็นที่ไม่กี่แห่งที่ช่วยให้นึกภาพอุโบสถในอยุธยาตอนปลายได้ใกล้ของจริง ทั้งขนาด ทรงหลังคา และการวางพระประธาน
ในทริป 1 วันของเว็บนี้ วัดหน้าพระเมรุอยู่ระหว่างวัดแม่นางปลื้มกับวัดเชิงท่า ใช้เวลาชมราวครึ่งชั่วโมง ควรแต่งกายสุภาพเพราะเป็นวัดที่ยังมีพระสงฆ์จำพรรษา
เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง
- พม่าตั้งทัพที่วัดนี้ในศึก พ.ศ. 2310 จริงหรือไม่: เป็นเรื่องที่เล่าสืบกันมาและสอดคล้องกับที่วัดรอดจากไฟ แต่พงศาวดารไม่ได้ระบุชัด
ข้อมูลการเที่ยวชม
- เป็นวัดที่มีพระสงฆ์จำพรรษา ควรแต่งกายสุภาพและสำรวมกิริยา
- ถอดรองเท้าก่อนเข้าอุโบสถและวิหารน้อย และไม่ใช้แฟลชกับพระพุทธรูป
- ชมต่อเนื่องกับวัดเชิงท่าและพระราชวังหลวงฝั่งตรงข้าม
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมวัดหน้าพระเมรุไม่ถูกเผาเมื่อเสียกรุง
ตามที่เล่าสืบกันมา ทัพพม่าใช้บริเวณวัดเป็นที่ตั้งทัพ วัดจึงไม่ถูกเผาหลังได้ชัยชนะ
พระเจ้าอลองพญาบาดเจ็บที่วัดหน้าพระเมรุจริงไหม
เรื่องที่เล่ากันคือปืนใหญ่ที่ตั้งหน้าวัดระเบิดใน พ.ศ. 2303 จนพระองค์บาดเจ็บสาหัส และสวรรคตระหว่างถอยทัพ
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569