หน้าแรก › สถานที่ › วัดแม่นางปลื้ม
วัดแม่นางปลื้ม และโคกพม่า ฝั่งที่ทัพพม่าตั้งค่ายตีกรุงศรีอยุธยา
วัดแม่นางปลื้มอยู่ฝั่งเหนือของคลองเมือง มองข้ามน้ำไปเห็นย่านหัวรอและวังจันทรเกษม ในศึกเสียกรุงครั้งที่ 2 ริมตลิ่งหน้าวัดนี้คือที่ตั้งค่ายพม่าที่ใช้ตีมุมเมืองด้านป้อมมหาชัย จนกำแพงพังในคืนวันที่ 7 เมษายน 2310 ซากค่ายเหลือเป็นเนินดินที่ชาวบ้านเรียกว่าโคกพม่า และวัดเองยังมีพระสงฆ์และผู้คนมาไหว้หลวงพ่อขาวจนทุกวันนี้
ที่นี่ในแต่ละสมัย
วัดเก่าริมแม่น้ำลพบุรีเดิม ตรงข้ามมุมเมืองด้านหัวรอ ตำนานผูกชื่อวัดกับหญิงชื่อแม่นางปลื้ม ในยามสงบเป็นวัดของชุมชนริมน้ำฝั่งเหนือ
ช่วงปลายศึก ทัพพม่าสร้างค่ายด้วยคันดินและเสาไม้ที่ริมตลิ่งหน้าวัดแม่นางปลื้ม ทั้งสองฝั่งของจุดที่จะทำสะพานข้ามไปป้อมมหาชัย และใช้ค่ายนี้ระดมยิงเข้าพระนคร
จากค่ายย่านนี้ ทัพพม่าข้ามสะพานไปขุดอุโมงค์ใต้กำแพงหัวรอจนกรุงแตกในคืนวันที่ 7 เมษายน 2310 วัดไม่ถูกทำลายหนักเท่าวัดในเกาะเมือง
หลังพม่าถอนทัพ ซากค่ายเหลือเป็นเนินดินที่ชาวบ้านเรียกว่าโคกพม่า ต่อมาชาวจีนใช้เนินบางส่วนเป็นที่ฝังศพ วิหารได้รับการบูรณะในต้นรัตนโกสินทร์
วัดที่มีพระจำพรรษา หลวงพ่อขาวเป็นพระพุทธรูปที่ผู้คนนิยมมาขอพร ยังเห็นเนินดินสองเนินทางใต้ของถนนในย่านวัด
ค่ายพม่าหน้าวัด
เมื่อเนเมียวสีหบดีเลือกมุมหัวรอเป็นจุดตีหลัก เพราะลำน้ำแคบที่สุด ทัพพม่าสร้างค่ายที่ริมตลิ่งหน้าวัดแม่นางปลื้มทั้งสองข้างของจุดที่จะทำสะพานข้ามแม่น้ำ ค่ายทำด้วยคันดินและเสาไม้ เพื่อกันกระสุนจากกำแพงพระนคร และสร้างป้อมบนพื้นที่หน้ากำแพงอีกชั้นหนึ่ง
ฝ่ายไทยที่ตั้งรับอยู่ฝั่งตรงข้ามบริเวณวัดกุฎีแดง วัดสามวิหาร และวัดมณฑป ถูกพม่าตีแตกไปทีละแห่ง เมื่อพม่าทำสะพานไม้ไผ่ข้ามแม่น้ำได้ จึงขุดอุโมงค์ใต้กำแพงที่ป้อมมหาชัยต่อ จนกำแพงพังในค่ำวันที่ 7 เมษายน 2310
โคกพม่า
หลังพม่าถอนทัพ ซากค่ายเหลือเป็นเนินดินสูงที่ชาวบ้านเรียกว่าโคกพม่า ต่อมาชาวจีนในย่านนี้ใช้เนินบางส่วนเป็นที่ฝังศพ วันนี้ยังเห็นเนินดินสองเนินทางใต้ของถนนในย่านวัด เป็นหนึ่งในร่องรอยไม่กี่แห่งที่บอกตำแหน่งค่ายพม่าในศึกเสียกรุงได้ด้วยตาเปล่า
พงศาวดารเอ่ยชื่อค่ายพม่าที่ตั้งตามวัดต่างๆ รอบเมืองไว้หลายแห่ง บางชื่อผู้ศึกษายังจับคู่กับวัดในปัจจุบันไม่ได้ จึงควรอ่านตำแหน่งค่ายแต่ละแห่งอย่างระมัดระวัง
วัดที่รอดจากไฟสงคราม
แม้จะอยู่กลางสนามรบ วัดแม่นางปลื้มไม่ถูกทำลายหนักเท่าวัดในเกาะเมือง โบราณสถานสำคัญจึงยังเหลือให้เห็น วิหารได้รับการบูรณะในต้นรัตนโกสินทร์ และกรมศิลปากรบูรณะเจดีย์ วิหาร และพระพุทธรูปใน พ.ศ. 2543 หลวงพ่อขาวเป็นพระพุทธรูปที่ผู้คนนิยมมาขอพร ชมวัดนี้คู่กับย่านหัวรอฝั่งตรงข้ามจะเห็นภาพการตีกรุงด้านตะวันออกเฉียงเหนือครบทั้งสองฝั่ง
ย่านหัวรอหลังสงคราม
เมื่อพระเจ้าตากกลับมากู้กรุงในปลาย พ.ศ. 2310 ย่านรอบป้อมมหาชัยและวัดแม่นางปลื้มเหลือแต่ซากค่ายและกำแพงที่พัง พระเจ้าตากไม่ได้ตั้งราชธานีที่อยุธยา ผู้คนจึงค่อยๆ กลับมาตั้งบ้านเรือนเองตามริมแม่น้ำ และย่านหัวรอกลับมาเป็นชุมชนการค้าในสมัยรัตนโกสินทร์
ในทริป 1 วันของเว็บนี้ วัดแม่นางปลื้มอยู่ต่อจากหัวรอ ข้ามสะพานไปไม่กี่นาที การยืนมองจากฝั่งวัดกลับไปที่แนวกำแพงฝั่งเกาะเมืองช่วยให้เห็นว่าค่ายพม่าอยู่ใกล้พระนครเพียงแม่น้ำกั้น ซึ่งเป็นเหตุให้การล้อมช่วงท้ายบีบพระนครได้หนักมาก
ถ้ามาช่วงเช้า เริ่มที่ตลาดหัวรอก่อนแล้วค่อยข้ามมา จะได้ทั้งอาหารเช้าและเห็นภาพสองฝั่งแม่น้ำในเช้าเดียว
เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง
- โคกพม่าเป็นค่ายพม่าจริงหรือไม่: เป็นความเชื่อท้องถิ่นที่สอดคล้องกับพงศาวดาร แต่ยังไม่มีการขุดค้นยืนยัน
ข้อมูลการเที่ยวชม
- แต่งกายสุภาพ เพราะเป็นวัดที่มีพระจำพรรษาและผู้คนมาสักการะ
- ไม่ปีนเจดีย์หรือนั่งบนรูปสิงห์ปูนปั้น
- เดินข้ามไปฝั่งหัวรอเพื่อดูจุดที่กำแพงพังได้ในเส้นทางเดียวกัน
คำถามที่พบบ่อย
โคกพม่าอยู่ที่ไหน
ในย่านวัดแม่นางปลื้ม ฝั่งเหนือของคลองเมือง ทางใต้ของถนน เป็นเนินดินสองเนินที่เชื่อว่าเป็นซากค่ายพม่า
วัดแม่นางปลื้มเกี่ยวกับการเสียกรุงอย่างไร
ทัพพม่าตั้งค่ายที่ริมตลิ่งหน้าวัดเพื่อทำสะพานข้ามไปตีป้อมมหาชัยที่หัวรอ ซึ่งเป็นจุดที่กำแพงพังในคืนกรุงแตก
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569