หน้าแรก › พงศาวดาร › ศึกโพธิ์สามต้นและชะตาของสุกี้พระนายกอง
ศึกโพธิ์สามต้นและชะตาของสุกี้พระนายกอง
ราวเจ็ดเดือนหลังกรุงแตก ทัพเรือของพระยาตากจากจันทบุรีขึ้นมาตีค่ายโพธิ์สามต้น ค่ายใหญ่ทางเหนือของพระนครที่สุกี้พระนายกองรักษาอยู่ พงศาวดารเล่าการรบละเอียดเป็นวันต่อวัน แต่วันที่ตรงกับปฏิทินปัจจุบันยังคำนวณต่างกัน และตัวตนของสุกี้เองก็เป็นเรื่องที่งานศึกษารุ่นหลังช่วยให้เข้าใจชัดขึ้น
แต่ละฉบับเล่าว่าอย่างไร
| แหล่ง | เล่าว่า (สรุปความ) |
|---|---|
| พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา | วันแรกให้พลทหารเข้าตีค่ายโพธิ์สามต้นฟากตะวันออกแตก แล้วให้ทำบันไดเตรียมพาดค่ายใหญ่ฟากตะวันตก วันรุ่งขึ้นให้ทัพจีนกองหน้าเข้าตีค่ายพระนายกอง รบตั้งแต่เช้าถึงเที่ยง ทัพจีนไล่ตามเข้าไปในค่าย พระนายกองสู้รบอยู่จนตัวตายในค่ายนั้น |
| จดหมายออกพระพิพัทธโกษา ค.ศ. 1769 | พญาตากนำผู้ติดตามเข้ามาในพระนครที่ถูกเผาและปล้น ผู้คนที่หนีเข้าป่าก็มาเข้าพวก แล้วเลือกและยอมรับท่านเป็นนายและผู้นำ |
| พระนิพนธ์ไทยรบพม่า (สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ) | พม่ากักเจ้านายไทย 8 พระองค์ไว้ที่ค่ายนี้เพราะประชวรหนักยังส่งไปพม่าไม่ได้ เช่น เจ้าฟ้าสุริยา เจ้าฟ้าพินทวดี และเจ้าฟ้าจันทวดี |
| งานศึกษาสมัยใหม่ (อ้างนิธิ เอียวศรีวงศ์ และกำพล จำปาพันธ์) | สุกี้ คือ ชุกคยี ในภาษาพม่า แปลว่านายกองใหญ่ เป็นยศที่เนเมียวสีหบดีตั้งให้ เอกสารจีนเรียกว่าซุ่งหยี เดิมเป็นผู้นำชุมชนมอญที่โพธิ์สามต้นซึ่งเปลี่ยนข้างไปเข้ากับพม่า ไม่ใช่แม่ทัพพม่าที่ส่งมาจากอังวะ |
สุกี้คือใคร
ในหนังสือเรียนรุ่นก่อน สุกี้พระนายกองมักถูกเข้าใจว่าเป็นแม่ทัพพม่า งานศึกษารุ่นหลังชี้ว่าสุกี้เป็นผู้นำชุมชนมอญย่านโพธิ์สามต้น ซึ่งเป็นชุมชนมอญมาก่อนสงคราม คำว่าค่ายในสมัยนั้นใช้เรียกหมู่บ้านของคนต่างชาติด้วย เช่น ค่ายโปรตุเกส ชาวมอญที่นี่อาจเข้ากับพม่าตั้งแต่ศึกอลองพญา พ.ศ. 2303 เมื่อทัพหน้าพม่ามาตั้งที่โพธิ์สามต้น
ในสงครามเสียกรุง เนเมียวสีหบดีตั้งค่ายใหญ่ที่นี่และให้ยศชุกคยี หลังทัพใหญ่ถอนกลับ สุกี้ได้รับหน้าที่ดูแลกรุงเก่า รวบรวมผู้คนและทรัพย์สินส่งไปพม่า แต่ไม่ใช่ชาวมอญทุกกลุ่มที่เข้ากับพม่า ชาวมอญจากสามโคก บ้านป่าปลา และหัวรอ ยังรบอยู่ฝ่ายอยุธยา
สองวันที่โพธิ์สามต้น
หลังตีธนบุรีได้ ทัพเรือพระยาตากขึ้นมาถึงกรุงศรีอยุธยา พงศาวดารเล่าว่าวันแรกตีค่ายฟากตะวันออกแตก วันต่อมาทัพจีนกองหน้าซึ่งเป็นกำลังหลักของพระยาตากบุกเข้าค่ายใหญ่ และพระนายกองตายในค่าย ค่ายนี้อยู่ที่ตำบลโพธิ์สามต้นต่อกับตำบลพุทเลา อำเภอบางปะหัน เหนือเกาะเมืองราว 7 กิโลเมตร
วันที่ตีค่ายได้มีสองแบบ งานคำนวณปฏิทินในศิลปวัฒนธรรมได้ราว 25 ถึง 27 ตุลาคม 2310 ส่วนวันที่ใช้กันแพร่หลายและใช้ในพิธีรำลึกคือ 6 พฤศจิกายน ซึ่งอีกแนวหนึ่งถือเป็นวันที่เสด็จออกจากค่ายโพธิ์สามต้นลงไปธนบุรี
สิ่งที่ได้หลังศึก
นอกจากชัยชนะทางทหาร พระยาตากได้เจ้านายราชวงศ์เดิมที่ถูกกักไว้ ได้โอกาสถวายพระเพลิงพระศพพระเจ้าเอกทัศ และได้ผู้คนที่หนีเข้าป่ากลับมาเป็นกำลัง จดหมายฮอลันดาเล่าตรงกับภาพนี้ว่าผู้คนเลือกพระยาตากเป็นผู้นำ ซึ่งเป็นการอธิบายความชอบธรรมของผู้ปกครองใหม่ต่อโลกภายนอก
เรื่องที่นักประวัติศาสตร์ยังเห็นต่าง
- วันที่ตีค่ายโพธิ์สามต้นได้: 25–27 ตุลาคม ตามการคำนวณปฏิทิน หรือ 6 พฤศจิกายน ตามที่ใช้กันแพร่หลาย
- บทบาทของชาวมอญ: ภาพมอญเป็นฝ่ายพม่าทั้งหมดไม่ตรงกับหลักฐาน มีทั้งกลุ่มที่เข้ากับพม่าและกลุ่มที่สู้อยู่ฝ่ายอยุธยา
ดูเส้นทางทัพของเหตุการณ์นี้บนแผนที่
คำถามที่พบบ่อย
สุกี้พระนายกองเป็นคนชาติอะไร
งานศึกษาสมัยใหม่ชี้ว่าเป็นผู้นำชุมชนมอญที่โพธิ์สามต้น ได้ยศชุกคยีจากแม่ทัพพม่า
ค่ายโพธิ์สามต้นอยู่ที่ไหนในปัจจุบัน
ตำบลโพธิ์สามต้นต่อกับตำบลพุทเลา อำเภอบางปะหัน เหนือเกาะเมืองอยุธยาราว 7 กิโลเมตร
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569