บ้านสามบัณฑิต

เกิดอะไรขึ้นที่นี่

หลังเที่ยงคืน คืนวันเสาร์ 3 ต่ออาทิตย์ 4 มกราคม 2310จุดที่ 4 จาก 15

ถึงบ้านสามบัณฑิตเวลาสองยามเศษ คือเลยเที่ยงคืนไปเล็กน้อย มองกลับไปเห็นแสงเพลิงในกรุง พงศาวดารว่าไฟไหม้ตั้งแต่ท่าทราย ตลอดถนนหลวง ไปจนถึงวัดฉัททันต์ ทัพพักที่นี่จนรุ่งเช้า

ดูทั้งเส้นทางบนแผนที่ →

ไฟในพระนครคืนนั้น

พระราชพงศาวดารเล่าว่าทัพถึงบ้านสัมบัณฑิตเวลาเที่ยงคืนประมาณสองยามเศษ แล้วเห็นเพลิงเกิดในพระนคร ไหม้ตั้งแต่ท่าทราย ตลอดถนนหลวง ไปจนถึงวัดฉัททันต์ พระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพว่าไฟไหม้ตั้งแต่ท่าทรายริมกำแพงด้านเหนือ ไหม้กุฎีวิหารและบ้านเรือนในพระนครรวมกว่า 10,000 หลัง

คณะผู้วิจัยของวารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ เห็นว่าตัวเลขนี้เป็นไปได้ เพราะแสงไฟมองเห็นได้ถึงสามบัณฑิต ซึ่งอยู่ห่างออกไปราว 17 กิโลเมตร งานที่อิงบันทึกฝ่ายพม่าลงวันไฟไหม้ไว้ที่ 4 มกราคม 2310 ซึ่งเข้ากันได้กับคืนนี้ เพราะเวลาสองยามเศษคือเลยเที่ยงคืนเข้าวันที่ 4 แล้ว

ที่นี่วันนี้

ตำบลสามบัณฑิตอยู่ห่างตัวพระนครราว 17 กิโลเมตร ทัพเดินระยะนี้ได้ในคืนเดียว ตั้งแต่ย่ำค่ำถึงหลังเที่ยงคืน วันนี้เป็นชุมชนและทุ่งนา มีวัดสามบัณฑิตเป็นจุดแวะ ตำนานท้องถิ่นเล่าว่าทัพได้พบพระภิกษุสามรูปที่นี่ คณะผู้วิจัยของวารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์ เห็นว่าเรื่องนี้เป็นไปได้ค่อนข้างน้อย

ตำแหน่งบนแผนที่: พิกัดย่านวัดสามบัณฑิต ต.สามบัณฑิต อ.อุทัย โดยประมาณ