หน้าแรก › เส้นทางเดินทัพ › ตีฝ่าวงล้อมพม่า จากวัดพิชัยถึงระยอง › บ้านพรานนก
บ้านพรานนก
บ้านพรานนก อำเภออุทัย คือที่พักแรมของทัพพระยาตากในคืนวันที่ 4 มกราคม 2310 และเป็นสนามรบที่พระยาตากขี่ม้าออกรบพร้อมทหารม้าอีกสี่นาย จนทัพพม่าแตก กองทัพบกจึงถือวันที่ 4 มกราคมเป็นวันทหารม้า
เกิดอะไรขึ้นที่นี่
ทัพหยุดพักแรมที่บ้านพรานนก ทหารที่ออกไปหาอาหารไปพบทัพพม่าอีกกองหนึ่งที่ยกมาจากบางคาง แขวงเมืองปราจีนบุรี และถูกไล่ตามกลับมาถึงที่พัก
- กับใคร
- ทัพพม่าจากบางคาง ม้า 30 ม้า กับพลเดินเท้า 2,000 คนตามพระราชพงศาวดาร ส่วนพระนิพนธ์สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพว่าพลเดินเท้าราว 200 คน
- ที่ไหน
- บ้านพรานนก หมู่ 2 ต.โพสาวหาญ อ.อุทัย ห่างบ้านโพสาวหาญราว 3 กม.
- อย่างไร
- พระยาตากขึ้นม้าออกรบก่อน พร้อมทหารม้าอีก 4 ม้า ทหารที่เหลือตั้งแถวเป็นปีกกา เข้าตีขนาบสองข้าง
- ผล
- ทัพม้าพม่า 30 ม้าแตกถอยไปชนพลเดินเท้าของตัวเองจนแตกทั้งกอง วันที่ 4 มกราคมจึงเป็นวันทหารม้ามาจนทุกวันนี้
รบบนหลังม้า หนึ่งต่อหก
ฉบับพระราชหัตถเลขาเล่าว่า พระยาตากขึ้นม้าออกรบก่อนพร้อมทหารม้าอีก 4 ม้า ทหารที่เหลือตั้งเป็นปีกกาเข้าตีขนาบข้าง ทัพม้าพม่า 30 ม้าแตกย่นไปถึงพลเดินเท้า 2,000 จนกระจายไปทั้งกอง ม้า 5 ตัวสู้กับม้า 30 ตัว จึงเรียกกันว่าการรบบนหลังม้าหนึ่งต่อหก และเป็นที่มาของวันทหารม้า 4 มกราคม
พงศาวดารเล่าด้วยว่า ขุนชำนาญไพรสณฑ์กับนายกองช้างเข้ามาสวามิภักดิ์พร้อมช้างในวันรุ่งขึ้น คือวันจันทร์ ขึ้น 6 ค่ำ ไม่ได้ร่วมรบที่บ้านพรานนก ส่วนเรื่องเฒ่าคำ พรานที่นำทหารออกหาเสบียง เป็นคำบอกเล่าของท้องถิ่น
ที่นี่วันนี้
อยู่หมู่ 2 ตำบลโพสาวหาญ อนุสรณ์สถานตั้งอยู่บริเวณวัดพรานนกและโรงเรียนวัดบ้านพรานนก มีพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช จังหวัดจัดพิธีวางพุ่มดอกไม้และบวงสรวงทุกวันที่ 4 มกราคม ถ้าไปตรงวันงานควรออกแต่เช้า ชื่อบ้านมีตำนานว่ามาจากเฒ่าคำ พรานที่นำทหารออกหาเสบียงจนไปพบทัพพม่า
ตำแหน่งบนแผนที่: พิกัดโดยประมาณ ห่างบ้านโพสาวหาญราว 3 กม. ปุ่มนำทางใช้ชื่อสถานที่ค้นใน Google Maps
ที่เที่ยวและที่กินใกล้บ้านพรานนก
ที่เที่ยวใกล้จุดนี้
- อนุสรณ์สถานบ้านพรานนก (วัดพรานนก) ↗Google Maps
- วัดโพธิ์สาวหาญ ↗Google Mapsสนามรบก่อนหน้า ห่างราว 3 กม.
- คู่มือเที่ยวอยุธยาsongkran.com
ที่กินใกล้จุดนี้
- ร้านอาหารรอบจุดนี้ ↗Google Maps
- พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) – ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 65 – วิกิซอร์ซ
- ก้าวแรกแห่งการกู้เอกราชของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช: จากวัดพิชัยสู่บ้านพรานนก – วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์
- ผู้ว่าฯ กรุงเก่าวางพุ่มดอกไม้ วันคล้ายวันฉลองชัยชนะพระเจ้าตากสิน ที่บ้านพรานนก – ผู้จัดการออนไลน์ (4 ม.ค. 2556)
ปรับปรุงล่าสุด 13 พฤศจิกายน 2569